مقدمه ای بر آموزش پرورش گل نرگس

0 ۱۴۳

گل نرگس از خانواده نرگسیان (Amaryllidaceae) و جنس Narcissus می باشد. این جنس دارای بیش از 140 رقم و 64 گونه می باشد. نرگس ها گیاهانی دائمی و پیازدار پوشش دار بوده که پیازهای آن درشت و دارای ورقه های فلسی یا مطبق و به اصلاح دیگر پیاز حقیقی است.

خصوصیات گیاه شناسی گل نرگس

گیاه شناسی گل نرگس
گیاه شناسی گل نرگس

نام فارسی: نرگس
نام انگلیسی: Daffodil
نام علمی: Narcissus
راسته: Asparagales
تیره یا خانواده: Amarillidaceae
نام های دیگر: دافودیل، Wild jonquil

به عبارتی می توان گفت پیاز گل نرگس، برای چند سال توانایی گلدهی دارد و گل آن همه ساله به لحاظ اندازه درشت تر می گردد. گل های نرگس به رنگ نارنجی، زرد، سفید، کم پر و پُر پر هستند. نرگس ها دارای اندازه های متفاوتی هستند. نوع اصلی شهلا در شیراز که در گلخانه کاشت می شود و نوع شیراز آن معمولا در باغچه کشت شده و معطر است.

نرگس ها شاید بی دردسر ترین و مطمئن ترین روش پرورش را در میان خانواده تمام گل ها دارند و برای افرادی که آنچنان با اصول باغبانی آشنا نیستند با توجه به خصوصیات گیاه شناسی گل نرگس، کشت آن توصیه می شود. نرگس شهلا محبوب ترین رقم گل نرگس برای شاخه بریده و گلکاری در ایران محسوب می شود و رقم های دیگری مانند نرگس مسکین، پرپر، هزار پر، نروک یا پنجه گربه ای و البته نرگس شیراز در مقیاس زیادی در قسمت جنوبی ایران کشت می شود. نرگس شیراز Tazetta شاخه بریده بوده و همچنین دارای گل های معطری نیز می باشد. روی هر ساقه چندین گل داشته و از فصل پاییز تا بهار در بعضی از مناطق گلدهی دارد.

در پرورش گل نرگس بعضی از ارقام می توان گفت نیمه مقاوم بوده و باید در گلخانه ی سرد کشت و کاشته شوند. به صورت کلی می توان گفت گل نرگس از گیاهان پیازدار و بسیار دوست داشتنی و محبوب است. برگ های این گیاه از بن ریشه به شکل شیاردار و یا صاف همانند نخی بیرون آمده و در طول ساقه گیاه قرار می گیرد. برگ های گل نرگس به سرما و همچنین برف مقاوم بوده و با گذشتن فصل زمستان، همزمان با سال نو و فرا رسیدن فصل بهار، گل های زیبای آن می شکفد.

پیاز گل نرگس

پیاز گل نرگس
پیاز گل نرگس

رشد نرگس در درجه اول با اندازه پیازهای گل دهنده ارتباط دارد. در پاییز، پیاز دارای صفحات قاعده است، صفحه ای که دارای ریشه های نا به جا و اندام های ذخیره ای (فلس ها) در اطراف جوانه با برگ های جدید و گل آذین قرار دارند. پیاز چند ساله با سیستم انشعاب دهی که تولید انشعاب آن به خوبی جانشین محدودیت رشد پیاز در هر سال می شود. توده بارز پیازها دارای شکل های پیوسته ای از پیازهای کوچک، گرد با یک گردن (تک قلو) تا دو گردن (دو قلو)، یا چند گردن (چند قلو) در پیازهای بزرگ هستند. به علاوه اینکه، آنهایی که کوچکترند و به پیاز مادری چسبیده اند و یا پاجوش هستند و تا چند سال که اندازه پیاز گل نرگس به حد کافی بزرگ نشود فاقد گلدهی هستند.

فلس ها هم شامل فلس های حقیقی و هم برگهای قاعده ای است. برگ های قاعده ای نوک ضخیم تری داشته و اثر مشخصی در کنار پهنک برگ دارند. در مقطع عرضی پیازها، فلس ها و بیشتر برگ های قاعده ای به صورت چرخشی با حاشیه نوک دار است و فقط بخشی از ساقه گل را در بر می گیرد. بعد از شکوفایی گل، قاعده ساقه گل نیز مسطح و فلسی شکل می شود. اجزای هر واحد پیاز همراه با رشد واحد های جوانتر داخلی مرتبا به طرف خارج فشرده می شود و پیاز، نازک و تخلیه می شود.

عکس گل نرگس
عکس گل نرگس

پس از گذشت چهار سال از شروع تشکیل پیازها، آنها دارای پوسته ای خشک می شوند، یعنی تونیک دار می شود که به تدریج از بین می رود. تمام واحدهای پیاز در یک زمان قابل تشخیص نیستند زیرا در ابتدا اغلب آنها نازک و کاغذی بوده و از روی فلس های پیاز یا برگهای قاعده ای تا زمانی که 4 سال از شروع تشکیل پیاز گذشته باشد، قابل تشخیص نمی باشد.

تولید تجاری گونه های نرگس کم، و محدود به پرورش دهندگان ویژه است. اما پیازها گونه های زیادی از کشورهای پرتغال، اسپانیا، ترکیه، بلژیک، مالت و استرالیا صادر می شود. نرگس یک گیاه پیازدار با پیاز حقیقی دائمی ( به عبارت دیگر، پیاز آن می تواند چندین سال متوالی گل دهد و هر سال نیز درشت تر می شود) و علفی، که پیازهای آن درشت و دارای ورقه های فلسی یا مطبق است. پیاز آن حقیقی و پوشش دار است.

لازم به ذکر است در پرورش گل نرگس پیاز و برگ های گیاه مقداری دارای کریستال های سمی هستند که تنها حشرات توانسته بدون آنکه به آن خسارتی وارد کنند از آن مصرف کنند هر چند ممکن است جانوران آنها را از زیر خاک بیرون بیاورند. محیط (دور کمر) پیازها اغلب بالای 10 سانتی متر است و هرچه بزرگتر باشد گل بهتری خواهیم داشت. در هر هکتار مزرعه گل نرگس از 200 هزار تا یک میلیون پیاز گل نرگس قابلیت کشت وجود دارد، این گل علاوه بر تولید سالانه با تکثیر طبیعی پیاز هم به تولید می رسد که با یک بار کاشت پیاز گل، برای برداشت در فصل های بعد دیگر نیازی به کاشت پیاز گل نرگس نیست.

نکات مهم خرید پیاز گیاه برای پرورش گل نرگس

برای خرید پیاز گل نرگس می توان گفت که پیاز باید محکم باشد و بر روی بدنه آن فرورفتگی وجود نداشته باشد. رنگ پیاز کرم رنگ است و نواحی یا لکه های رنگین بر روی آن نباید وجود داشته باشد. ممکن است از سوی فروشندگان با اصطلاحاتی مانند یک دماغه و دو دماغه برخورد کنید که منظور همان قسمت بالای پیاز گل نرگس است. برخی از پیازهای نرگس در قسمت بالا دو شاخه می شوند و در واقع دارای دو قسمت سر هستند که از هر قسمت یک ساقه رشد خواهد کرد بنابراین پیازهای دو دماغه در پرورش گل نرگس دو ساقه تولید می کنند و معمولا گل های درشت تری نیز دارند.

ریشه گل نرگس

رشد ریشه گل نرگس در طی انبارداری می تواند باعث صدمه در هنگام کاشت شود و این حالت با کنترل رطوبت در میزان پایین پیشگیری می شود. ریشه های دوره ای پیازها در یک دوره خیلی کوتاه به طور همزمان رشد می کنند. بنابراین، صدمه به آنها غیر قابل جبران در بحث پرورش گل نرگس می باشد. اگر ریشه ها قطع شوند ریشه های جدید از صفحه قاعده ای توسعه می یابند و به این صورت نیست که ریشه های ثانوی از ریشه های اولیه تولید شوند.

برگ گل نرگس

برگ گل نرگس
برگ گل نرگس

برگ گل نرگس، دراز نخی و کشیده با رنگ سبز تیره، که زیر برف هم رشد می کند. برگ های این گیاه از بن ریشه به صورت صاف یا شیاردار بیرون می آیند و در طول امتداد ساقه قرار می گیرند. از وسط برگها ساقه گل دهنده ظاهر می شود.

ساقه گل نرگس

ساقه گل نرگس
ساقه گل نرگس

ساقه به صورت بلند و کشیده مانند نی توخالی است. برگ ها در پایین ساقه قرار گرفته که پس از سبز شدن به طرف بالا رشد پیدا می کنند. در بالای ساقه گل ها قرار گفته که در سر هر ساقه یک یا چندین گل قرار گرفته است. برای کنترل ارتفاع گیاه، در نرگس های گلدانی تیمار سرمایی یا اتفن 1000 _ 2000 پی پی ام به کار می رود. بعد از گلدهی بهتر است ساقه گل دهنده قطع گردد تا بر کیفیت پیازها افزوده گردد.

شکل ظاهری گل گیاه در انتهای دوره رشد گل نرگس

عکس گل نرگس
عکس گل نرگس

نرگس های بیشتر با گل دهی بهاره و رویش سینانتوس هستند اما بعضی مواقع در پاییز و زمستان گل دهی دارند. نرگس مانند بسیار از ژئوفیتهای زینتی دیگر با گلدهی و سایر خصوصیاتی که دارد برای گلدهی بهاره ایده آل است. زمانی که رقابت برای گرده افشان ها کم است و قبل از آن که درختان خزان دار سایه اندازی داشته باشند و یا علف ها متراکم شوند، رشد آنها کامل می شود. تعداد کمی از گونه ای مثل N.humilis، N.serotinus و Viridiflorus گل دهی پاییزه دارند.

گیاه در انتهای پرورش گل نرگس معمولا 6 گلبرگ سفید ( سه کاسبرگ تغییر شکل یافته و 3 گلبرگ) در اطراف و 3 گلبرگ زرد در وسط دارد که به شکل تاج فنجانی یا شیپوری شکل است؛ و از نظر شکل و طول تاج گل نسبت به گل پوش های بیرونی اش و تعداد گل در هر شاخه به 11 گروه تقسیم بندی می شوند.

در صورتی که در مورد پرورش گل نرگس سوالی دارید حتما آن را با در میان بگذارید.

منبع: راهنمای کامل کاشت و نگهداری گل نرگس
تالیف: معصومه استکی و مجتبی حق شناس

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

جهت ارائه تجربه کاربری بهتر Cookie های شما را ذخیره می کنیم. در صورتی که مایل هستید دکمه "موافقم" را انتخاب نمایید. موافقم ادامه

Privacy & Cookies Policy