طبقه بندی انواع گل رز

۱۴۲

گیاه شناسی گل رز

پیش از اشاره به دسته بندی انواع گل رز، به طور خلاصه به گیاه شناسی و معرفی گل رز می پردازیم.

گل رز از خانواده Rosaceae و نام علمی Rosa sp است. خانواده گل رز، گیاهانی ساکن مناطق کوهستانی و در نتیجه سرما دوست و خواهان ارتفاع زیاد از سطح دریا و مقاوم به یخبندان می باشند.

گونه های گل رز وحشی که به طور طبیعی در نیمکره شمالی در کمربندی شامل مناطقی از نیومکزیکو تا اتیوپی و هیمالیا تا بنگال و جنوب چین و شرق دور است پراکنده می باشد. از این تعداد 95 گونه منشا آسیایی، 18 گونه منشا آمریکای شمالی و بقیه منشا اروپایی و شمال آفریقا دارند. گونه های مختلف گل رز توسط عوامل محیطی و انسانی به نیمکره جنوبی منتقل شده اند. جنس گل رز حدود 150 گونه و بیش از 18000 رقم دارد و هر سال بین 250-300 رقم به آن اضافه می گردد.

ژنتیک گل رز خیلی پیچیده بوده و بستگی به واقع شدن کرومزومها در سلول دارد. رزها می توانند دیپلویی، تتراپلویید، و حتی هگزاپلویید بوده و می توانند 42،7،14،28،35 کرومزوم داشته باشند. رزهای مدرن و بیشتر تیپ های جنس رزاسه زیر جنس های Erosa و قسمتی از فامیلی Rosacea هستند. از وقتی روش پیوند زدن در قرن نوزدهم ابداع شد، با پیوند رزهای جاینا، پرتلند، بوربن و نزت، گل های دو رگه ای با گل دهی مداوم توسط باغبانان و کشاورزان به وجود آمد که آنها را پس از بالغ شدن شاخه و رسیدن برگ انتخاب می کردند و قلمه می زدند.

گل رز دو رگه چای، اولین رز جدید است که در سال 1867 توسط Jean-Baptiste معرفی شد. این گونه جدید خواسته های باغبانان را به خاطر تمیزی، گل دهی مرتب، استحکام بوته و زیبایی و لطافت برآورده می کرد. اکثر گونه های گل رز سده بیستم از پیوند فلوریبوندا و دو رگه چای به وجود آمده اند و رنگ هایشان بازتاب سلیقه امروزی است. تنوع قابل ملاحظه ای در عادات رشدی و گل دهی رزها در زمان کاشت وجود دارد. برخی با گل های بزرگ و پهن و برخی با گل های متراکم مینیاتوری وجود دارند. بعضی از آنها فقط یکبار در اواسط تابستان و برخی دیگر نیز به مدت چهار ماه یا بیشتر گل می دهند. بهترین نتایج حاصله از طریق استفاده از شیوه هرس و تربیت آن بدست خواهد آمد.

گل رز
گل رز

دسته بندی انواع گل رز

با توجه به وجود اقسام دسته بندی و انواع مختلف گل رز از نوع رنگ گرفته تا ویژگی های دیگر، در سال 1979 محققین و پژوهشگران در بنیاد جهانی رز توافق کردند تا رزها در سه گروه اصلی قرار گیرند:

  1. گل رز وحشی Wild Roses
  2. گل رز باغی قدیمی Old Garden Roses
  3. گل رز باغی جدید New Garden Roses

گل رز وحشی Wild Roses

منظور از گل رز های وحشی که با نام Species Roses  نیز شناخته می شوند، نمونه هایی هستند که از حدود 40 میلیون سال قبل بر روی کره زمین وجود داشته اند و رشد و نمو می کنند و محققین و سیاحان، آنها را به واسطه سفر ها و جست و جوهای شان کشف و معرفی کرده اند. گل رز های وحشی دارای رشد خوب، مقاوم و کم توقع هستند و به مراقبت و نگهداری کمی نیاز دارند. این گروه در اندازه های متفاوت از زمین گستر تا انواع بالا رونده و مرتفع وجود دارند. گل هایشان اکثرا پنج گلبرگ دارد که به رنگ های سفید، صورتی و قرمز تیره هستند و در سال تنها یک مرتبه شکوفا می شوند. بسیاری از افراد گل رز های وحشی را به خاطر عادت رشد آنان که به شکل رونده هستند نمی پسندند. اما رز های این گروه هنوز به علت سر سختی و مقاومت بالایی که در برابر سرما، آفات و بیماری ها دارند و همچنین کم توقع بودن آنان در مورد آبیاری، کوددهی و هرس منظم مورد توجه هستند.

تنوع گل رز در ایران بسیار زیاد است، که چند نمونه از انواع موجود در ایران در زیر آورده شده است.

یکی از گل رز های بسیار زیبای شناسایی شده در ایران Rosa foetida Persiana یاPersian Yellow است. این گل در منطقه کوهستانی کردستان به وفور یافت می شود. رزا فوئتیدا درختچه ای است با رشد منظم و برگهای درخشان سبز که گل های زرد معطر و منظره ای بسیار زیبا دارد. این گیاه به تنهایی به عنوان درختچه زینتی قابل کشت و کار است.

همچنین دیگر گلی که می توان به آن اشاره نمود گل رز موشاتا است که در مناطق کوهستانی ایران می روید. اما رایحه مطبوعی که گل رز فوئتیدا دارد در این گیاه موجود نیست. رزا موشاتا گیاهی است که بافت نامناسب و خاکی با PH بالا را به خوبی تحمل می کند.

گل رز دیگر از رزهای وحشی تحت نام نسترن شیرازی یا رزا همیسفریکا گیاهی است که در کوه های استان فارس به وفور وجود دارد. نسترن دیگری در استان فارس به نام گل دو رو یا گل آتشین وجود دارد که به عبارتی می توان گفت یک رزا فوئتیدا به نامRosa foetida bicolor می باشد.

گل رز های باغی جدید

گل رز های باغی جدید بسیار متنوع هستند و همگی از رز های باغی قدیمی منشا گرفته اند. گل رز های این گروه رنگ های بسیار زیبایی دارند که به همراه کیفیت و ارتفاع مناسب دمگل، جهت تهیه گل شاخه بریده بسیار مناسب می باشند. تقسیم بندی گل رزهای باغی جدید بر اساس عادت رشدی و گلدهی آنان می باشد که در ادامه یکی از تقسیم بندی های معروف آنان آورده شده است:

  • دو رگه های چای Hybrid Tea
  • فلوریبوندا Floribunda
  • بالا روند و رونده Climber and Rambler
  • درختچه یا درختچه جدید
  • انگلیسی/دیوید استین English/David Austin

گل رز دو رگه های چای Hybrid Tea

غنچه های گل رز دو رگه چای، بزرگ و خوش ظاهر بوده و هر ساقه گل دهنده به یک غنچه منتهی می شود. دامنه رنگ گلها، متنوع و شامل زرد تیره، زرد دو رنگ، زرد آلویی، مسی نارنجی، قرمز، سوسنی، خاکستری و حتی کرم مایل به قهوه ای می باشد. این گل رز به علت تولید گل هایی با ساقه های راست، ایستاده و محکم به همراه دامنه متنوع رنگ در صنعت تولید گل شاخه بریده به میزان بالایی مورد استفاده قرار می گیرند.

گل رز
گل رز

مهمترین گروه های گل رز در دسته بندی لیدیگر عبارتند از:

Tea-hybrids با یک یا بیشتر گل در ساقه

Poliantha دارای گل آذین با گل های کوچک

Floribunda یا Polyantha با مشخصات گل بین دو گروه قبلی

انواع گل های رزی که در گل کاری مورد استفاده قرار می گیرند، از گل رز های هیبرید تی، فلوریباندا و پلی آندا می باشند که تکثیر آنها به طور عمده از طریق بذر، قلمه زنی و پیوند انجام پذیر است. تعدادی از مشخصه های مورفولوژیکی مثل تعداد گلبرگ ها، شکل گل، رنگ گل می تواند تحت تاثیر منطقه و آب و هوا باشد. مثلا تعداد گلبرگ ها زمانی که درجه حرارت افزایش پیدا می کند کاهش پیدا می کند.

واریته های گل رز به وسیله رنگ، شکل گل، شکل و وضعیت گلبرگ ها، شکل کاسبرگ ها، شکل غنچه و شکل باز شدن گل ها تشخیص داده می شود. واریته های تجاری امروزی بوسیله اندازه غنچه ها و تعداد غنچه روی شاخه گل دهنده تقسیم بندی می شوند.

گل های رز ممکن است به صورت گل آذین منفرد، دیهیم یا خوشه گرزن (پانیکول) باشند. برخی از گونه های وحشی دارای پنج گلبرگ ولی ارقام امروزی دارای 10 تا 40 گلبرگ و تعداد زیادی پرچم هستند. تخمدان زیرین بوده و در داخل میوه های گوشتی به نام Hip قرار دارد که این میوه می تواند با رسیدن از زرد تا قرمز تغییر رنگ دهد. برگ ها در این گیاه متناوب مرکب، خزان شونده یا دائمی که به صورت مارپیچ روی ساقه اصلی قرار گرفته اند هستند. این گیاه چند ساله بوده و اندام نر و مادگی را با هم دارد و معمولا خود لقاح بوده و با بذر، قلمه، خوابانیدن و پیوند قابل تکثیر می باشد.

گل رز
گل رز

کیفیت های مورد نظر گل رز شاخه بریده بسته به سلیقه بازار در هر لحظه و منطقه عبارتند از:

  • ساقه بلند و محکم.
  • برگ های سبز و براق.
  • باز شدن آهسته گل و ماندگاری طولانی.
  • مقاومت بالا در مقابل بیماری ها.
  • گلدهی خوب (راندمان در متر مربع).
  • امکان تولید در دمای پایین در زمستان و امکان تولید در سیستم های هیدروپونیک.
  • یکنواختی در اندازه شاخه ها.    

در این مقاله از سری مقالات سایت پرشیالرن هم دسته بندی های مختلفی با توجه به ویژگی های مختلف انواع گل رز آورده شد.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.