هرس گل رز و اصول آن

۵۲

هرس گل رز به شکل صحیح و سیستم های تربیتی یکی از کارآمدترین روش های مدیریت بوته در رز های گلخانه ای است. از این رو تولید کنندگان رز های بریدنی بایستی جهت افزایش عملکرد، نفوذ نور را در کانوپی به حداکثر رسانند و به دلیل اهمیت این موضوع در این مقاله به روش های صحیح هرس گل رز اشاره شده است، با ما همراه باشید.

هرس گل رز و تربیت آن

هرس گل رز
هرس گل رز

هرس گل رز عبارتی از قطع کردن قطعات مختلف گل رز است، به طوری که انرژی و شیره نباتی بوته را به شاخه هایی برسانیم که در نهایت می توانند به طور شایسته ای گل های درشت و زیبایی بپرورانند. از آنجایی که سن چوب عاملی است که پتانسیل گلدهی را کاهش می دهد، تربیت و هرس گل رز باعث حفظ این پتانسیل خواهد شد و از آنجا که گل رز های گلخانه ای در طول سال گلدهی دارند عملیات هرس گل رز نیز باید به طور مداوم انجام گیرد. متاسفانه بسیاری از گل رز های جدید در مقایسه با نیاکان خود در برابر بیماری ها، مستعد تر و حساس تر هستند در چنین حالتی هرس گل رز باعث ورود نور و تهویه مناسب به بوته شده و به طور مناسبی از رشد آفات و امراض جلوگیری می نماید. همچنین هرس مناسب گل رز باعث ایجاد توازن بین شاخه های چوب قدیمی و جدید می شود که حاصل آن تولید گل های رز زیبا همراه با کنترل رشد بوته می شود. به همین منظور اندازه بستر های کشت گل رز، فواصل راهروها و فواصل کشت رز ها را باید به نحوی در نظر گرفت که بتوان به سهولت به بوته گل رز دسترسی پیدا کرده و عملیات هرس گل رز، تربیت، تغذیه و مبارزه با آفات و بیماری های بوته را ساده تر و بهتر انجام داد.

لزوم هرس گل رز تا حد زیادی بواسطه نمو طبیعی آن است. در یک گل رز اعم از اهلی یا وحشی ملاحظه می شود که اولین شاخه قوی پس از گل دادن ضعیف می شود و شاخه قوی دیگری خیلی پایین تر از شاخه اولی و یا از پایه خود نهال بیرون می آید. این شاخه بخش عمده شیره را به سوی خود جذب می کند و بالاخره شاخه اصلی را دچار فرسودگی می کند و ممکن است خودش نیز متناوبا از طرف شاخه دیگری دچار همین وضعیت شود. بدین طریق گل رزی که در حالت طبیعی باشد و هرس گل رز در آن صورت نگیرد همه ساله شاخه هایی می دهد که به وسیله شاخه های جوانی که از زیر آن می رویند ضعیف می گردد. این موضوع یکی از علل عمده هرس گل رز است.

هرس گل رز
هرس گل رز

برش های صحیح در هرس گل رز

در صورت انجام هرس گل رز، زخم ایجاد شده به سرعت التیام یافته و احتمال ابتلا به بیماری کاهش خواهد یافت و گل رز در مسیر مطلوب رشد خواهد کرد. هرس های اولیه گل رز در مورد تمام رز ها یکسان خواهد بود بر این مبنا:

هرس گل رز
هرس گل رز

1_ از قیچی باغبانی تیز و تمیز برای برش صاف و یکدست استفاده کنید. برای ساقه های بزرگ گل رز می توان از قیچی های دسته بلند یا اره دندانه ریز که یک تیغ منحنی دارد استفاده کرد. بریدن شاخه های گل رز را با سرعت انجام دهید تا محل بریدگی کاملا صاف و یکنواخت از کار در آید. ابزار برش تیز، آوند چوبی را له نمی کند و موجب انسداد جریان رو به بالای آب در آوند چوبی ساقه نخواهد شد. استفاده از قیچی برش، برای کارگران برداشت کننده ی بی تجربه، کم خطر تر از تیغ و چاقو به نظر می رسد. ابزارهای برش جهت هرس گل رز باید روزانه تمیز و ضدعفونی شوند که برای این کار استفاده از محلول یک به ده (1:10) سفید کننده کلرین (وایتکس) در آب بسیار مناسب است.

2_ در هرس گل رز ساقه هایی را کوتاه کنید که دارای چوب های سالم (با مغز سفید یا سفید _ سبز رنگ) بوده و در صورت تیره بودن باید به کلی حذف گردد.

برش های صحیح در هرس گل رز
برش های صحیح در هرس گل رز

3_ برش های هرس گل رز را همیشه به صورت اریب و کج به حالتی که سندان قیچی در قسمتی که حذف خواهد شد قرار کرفته باشد، برش باید زاویه دار و از بالاترین نقطه شیب روی جوانه باشد تا رطوبت از قسمت چشم خارج شود. برش های نزدیک در هرس گل رز سبب آسیب دیدن و برش های دور باعث مردن آن خواهد شد.

4_ برش را به نفع جوانه ای انجام دهید که می خواهید در جهت صحیح رشد کند. برش به نفع جوانه ای که در طرف خارج از مرکز گیاه بر روی ساقه قرار گرفته، باعث ایجاد یک بوته با مرکز و قلب باز، منظم و ساده خواهد گردید.

اصول هرس گل رز

بین ساختار گیاه و تولید گل رابطه مستقیمی وجود دارد و ایجاد یک ساختار قوی در ابتدای رشد باعث تولید گلهای بیشتر در سال های بعد خواهد شد. هرس گل رز یکی از مهمترین روشها جهت ایجاد ساختار مناسب گلدهی در گل رز است که شامل پنج عملیات مشخص می باشد:

تنک نمودن اولین اصل هرس گل رز

تنک نمودن اولین اصل هرس گل رز
تنک نمودن اولین اصل هرس گل رز

در طول یک دوره ی رویش، معمولا برخی از شاخه های رز ها به دلایل مختلف از جمله سرما زدگی، ماندن در زیر سایه، حمله ی آفات و حشرات، شکستگی و زخم خوردگی و غیره خشک و به طور ناموزون در روی بوته گل رز باقی می ماند. در صورتی که این شاخه حذف نشوند، ممکن است به تدریج تبدیل به کانون انتشار آفات و بیماری ها گردد. بنابراین باید ساقه های مرده، بیمار و آسیب دیده را در هرس گل رز حذف کنید و اگر آسیب شدید بود، از محل اتصال به ساقه اصلی این کار را انجام دهید. شاخه های مرده به رنگ قهوه ای و بسیار شکننده هستند و شاخه های بیمار عموما کمرنگ یا بی رنگند.

بیشتر
  • در هرس گل رز شاخه های ضعیف یا دراز و باریک را از محل اتصال به شاخه قوی قطع کنید.
  • هر کجا دو ساقه همدیگر را قطع کرده اند، یکی از آن دو را حذف کنید و در صورت امکان شاخه قوی تر نگهداری شود و اگر قلب بوته در هرس گل رز هنوز پر شاخه و برگ است، تعدادی از شاخه های متقاطع را حذف نموده و اجازه تهویه نور و هوا را به بوته دهید.
  • برخی گونه های گل رز، به ویژه ارقام مدرن قوی، پس از هرس گل رز از یک چشم جوانه بیشتر از یک ساقه تولید می کنند. با حذف آسان این ساقه های کوچک و ناخواسته (به وسیله ناخن یا دست)، تعداد آنها را به یک عدد که از نظر جهت رشد مورد نظر می باشد، کاهش دهید.
  • بعد از انجام عملیات جهت حفظ بهداشت باغ، شاخه های هرس شده را معدوم کنید یا بسوزانید.

غنچه گیری (Disbudding)

هرس گل رز
هرس گل رز

در این اصل هرس گل رز برای به دست آوردن گل های درشت تر از حد معمول باید در واریته هایی که چندین غنچه روی یک ساقه قرار دارد تنها گل انتهایی را حفظ و دیگر غنچه ها را حذف نمود. بنابراین انرژی گیاه صرف تعداد کمتری گل شده و در نتیجه گل های باقیمانده درشت تر می شوند. البته این عمل برای تهیه گل بریده لازم است ولی بوته هایی که در تزئینات به کار می روند احتیاج به غنچه گیری ندارند.

اصول هرس گل رز و خم کردن ساقه (Bending)

هرس گل رز
هرس گل رز

نفوذ نور درون کانوپی گیاه بسته به سطح کل برگ، نوع و آرایش برگ ها و ارتفاع کانوپی متفاوت است. سیستم های تربیتی گل رز یکی از کارآمد ترین روش های مدیریت کانوپی در رزهای گلخانه ای است، که تاثیر به سزایی در معماری کانوپی دارند. این سیستم ها جذب نور را در کانوپی از طریق تغییر در تراکم برگ ها، نسبت برگ های آفتابی/سایه، زاویه برگ ها و نهایتا الگوی توزیع برگ ها در کانوپی تغییر می دهند. برخی از انواع سیستم های تربیتی که برای رزهای گلخانه ای توسعه یافته شامل سیستم تربیتی سنتی، وارونه، کمانی، Vشکل و کشت پایه بلند می باشند. در سیستم تربیت سنتی، پرورش دهندگان فقط اقدام به حذف شاخه های کور، ضعیف و غیر بارده می نمایند. از این رو، در این بخش از هرس گل رز به علت نیاز به جذب نور زیاد، پرورش دهندگان رز روش های جایگزین برای نگهداری گیاهان رز به جای سیستم ایستاده سنتی به منظور کاهش سایه دهی جستجو می کنند.

یک روش جایگزین در این اصل هرس گل رز به جای سیستم تربیت سنتی، خمش (Bending) ساقه های گل دهنده ضعیف یا غیر بارور در فاصله بین ردیف های کشت می باشد که به سیستم تربیت کمانی موسوم است. این سیستم، به دلیل ایجاد کانوپی افقی و جذب نور حداکثر توسط گیاه، در حال حاضر به طور وسیع توسط پرورش دهندگان پذیرفته و عملیاتی شده است. تصور بر این است که از آنجایی که بخش خم شده ساقه قادر به رشد نیست، همه کربوهیدرات های تولید شده از طریق فتوسنتز، در مکان هایی روی گیاه که رشد اتفاق می افتد، مانند شاخه های در حال رشد جدید، استفاده می شود.

خم کردن شاخه عملی رایجی در تولید رز شاخه بریده است که به ایجاد بوته ای با تاجی از شاخه های افقی و نیز شاخه های عمودی منجر می شود.

در سال 1995 تعدادی از کشاورزان اروپایی و ژاپنی شروع به اجرای روش جدیدی در مدیریت بوته گل رز در این اصل هرس گل رز نمودند که شامل خم نمودن شاخه های نامطلوب می شود (به جای چیدن و هرس شاخه ها). در عمل بندینگ ساقه رز با دو جوانه نگه داشته شده و بقیه ساقه در خلاف جهت رشد جوانه با زاویه 45 درجه خم می شوند بنابراین کربوهیدرات ساخته شده در ساقه هایی که از طویل شدنشان جلوگیری شده به جوانه های بین برگی در ساقه پیش از بندینگ منتقل شده و شاخه های حاصل از این این جوانه ها بلند تر و قوی تر بوده و بنابراین گل های درشت تری تولید خواهند کرد.

برداشت گل ها

برداشت گل ها دیگر اصل هرس گل رز
برداشت گل ها دیگر اصل هرس گل رز

تشکیل جوانه گل عملی است که به شکل خود برانگیخته و با توجه به شرایط محیطی همانند دمای خاص یا طول روز مناسب انجام میگیرد.حدود 14 الی 16 روز بعد از برداشت شاخه های گل، آغازش گلدهی در مریستمی که از نظر رویشی فعال است صورت می گیرد و از جوانه های جانبی موجود بر روی ساقه اصلی ساقه های تولید کننده گل شکل می گیرد. این ساقه ها حداقل دو عدد برگچه 5 تایی دارند که در زمان برداشت بر روی گیاه باقی می مانند. در این مقطع زمانی، ساقه های جانبی که جدیدا بیرون آمده اند در حدود 5 سانتی متر طول دارند. معمولا هر ساقه به یک عدد گل منتهی می شود. در این اصل هرس گل رز در زمان برداشت، برش شاخه گلدار با قرار دادن 2 الی 3 جوانه روی گیاه مادری (روی ساقه آن) و یا گاهی دقیقا از محل انشعاب صورت می گیرد ( هر چه از پایین تر برش بزنیم، شاخه بلند تر خواهد شد). بهتر است روی برگ های 5 برگچه ای صورت گیرد. زیرا در این اصل هرس گل رز جوانه ای که روی برگ 3 برگچه ای است خوب رشد نمی کند. هرس گل رز باید درست از روی جوانه به صورت شیب دار صورت بگیرد تا آب روی آن نماند و موجب شیوع بیماری نگردد.

در اصل این نوع تکثیر گل رز در شاخه های گل دهنده ضعیفی که روی شاخه ضعیف رشد کرده اند، برداشت با قطع شاخه زیرین از زیر محل انشعاب انجام می شود. اگر شاخه های گل دهنده از شاخه های نسبتا قوی خارج شده اند گل را به اندازه 6 میلی متر بالای انشعاب قطع می کنند. اگر شاخه های گل دهنده قوی روی ساقه ای قوی ایجاد شده باشد باید آنرا به نحوی قطع کرد که حداقل دو برگ پنچ برگچه ای روی آن باقی بماند.

سربرداری اصل آخر هرس گل رز

سربرداری اصل آخر هرس گل رز
سربرداری اصل آخر هرس گل رز

در این روش هرس گل رز، حدودا 5 الی 8 هفته پیش از یک روز مشخص با نیاز بازار به گل زیاد (مثل عید، جشن ها و …) از گلدهی جلوگیری کرده و نوک شاخه های نمو یافته را هرس می کنند تا در زمان مورد نظر تعداد شاخه های زیاد و در نتیجه گل زیاد داشته باشند (اگر هرس گل رز را به این روش انجام دهیم، گلدهی بعدی 5 الی 8 هفته طول می کشد) پس از دوره پرفروش گل، گیاهان به شدت تا ارتفاع 40 تا 60 سانتی متر سر زنی می شوند. این کار باعث می شود که رز ها شاخه های قوی تر و بلند تری بدهند. در اصل آخر هرس گل رز (سربرداری)، به محض مشاهده جوانه های خفته، معمولا ساقه از محل برگ 5 برگچه ای به بالا حذف می شوند که به این عمل سربرداری ملایم گویند. در سربرداری سخت زمانی که جوانه به اندازه یک نخود یا بزرگتر شود، شاخه قطع می شود.

در بخش خم کردن ساقه در اصول هرس گل رز، می توانید فایل روش صحیح بندینگ (Bending) را از بخش پایین به صورت رایگان دانلود کنید.

دانلود فایل انجام عمل بندینگ روی بوته گل رز

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.